Op donderdag 18 december 2025, de laatste raadsvergadering van dit jaar, was de verlenging van de Rotterdamwet (de Wbmgp, Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek) aan de orde. Deze wet maakt het voor bepaalde categoriën mensen onmogelijk om in een bepaald gebied te komen wonen. In Zaanstad ging het in de afgelopen jaren over de wijken Poelenburg en Peldersveld, de verlenging betreft 52 (delen van) straten in Zaandam Oost.

SP raadslid Anna de Groot sprak de gemeenteraad toe en zei:

De SP ziet geen noodzaak om de Wbmgp in Zaanstad te verlengen. Sterker nog, wij zijn nooit voorstander geweest van de Rotterdamwet. Vandaag dienen wij daarom een amendement en een motie in. De Wbmgp, de Rotterdamwet, maakt het mogelijk om mensen een woning te weigeren op basis van sociaal-economische kenmerken, zoals een bijstands- of arbeidsongeschiktheidsuitkering. In Zaanstad gaat dit gelden voor huurwoningen in 52 straten in Zaandam-Oost, in plaats van in Poelenburg en Peldersveld.

De Rotterdamwet  is een zware maatregel, die diep ingrijpt in het leven van mensen. En dan is de vraag: werkt het? Uit het evaluatierapport blijkt dat helemaal niet duidelijk is of de Wbmgp zorgt voor meer veiligheid, betere leefbaarheid of meer sociale samenhang.  Verbeteringen die we wél zien, kunnen net zo goed het gevolg zijn van andere investeringen, zoals het Pact Zaandam Oost.

Kwetsbare bewoners zijn niet de oorzaak van criminaliteit of ondermijning. Deze wet pakt uitbuiting en criminele netwerken niet aan. Daarom de vraag aan het college (het is een retorische vraag) : hoe draagt de Wbmgp eigenlijk bij aan het bestrijden van deze problemen?

Wat de wet wél doet, is mensen weren. Maar mensen verdwijnen niet. Ze komen terecht in andere wijken of misschien in andere gemeenten. Zo ontstaat een waterbedeffect en worden problemen verplaatst in plaats van opgelost.

En wat doet het met een wijk, een buurt, een straat als die voortdurend wordt bestempeld als probleemgebied? Als er steeds wordt gezegd: hier is ondermijning, hier is criminaliteit. Dat schaadt het vertrouwen, de sociale cohesie en het gevoel van leefbaarheid.

Zaanstad heeft helaas nog steeds een groot tekort aan sociale huurwoningen. Het weren van mensen met een bijstands- of arbeidsongeschiktheidsuitkering draagt aantoonbaar niet bij aan een groter veiligheidsgevoel. Dat is ook niet vreemd, want deze mensen zijn niet verantwoordelijk voor criminaliteit. Daarom stelt de SP met het amendement voor om niet akkoord te gaan met de aanvraag gebiedsaanwijzing Wbmgp 2026 en deze niet in te dienen bij de minister. En met onze motie roepen wij het college op om wél te investeren in wat echt helpt: meer sociale huurwoningen, goed gespreid over alle wijken, buurten en dorpen, een breder pakket aan maatregelen voor leefbaarheid en veiligheid zonder uitsluiting en toepassing daarvan in de hele gemeente. Echte oplossingen liggen niet in uitsluiting, maar in bouwen en investeren in mensen. Daar kiest de SP voor. En we hopen dat de rest van de gemeenteraad van Zaanstad daar ook voor kiest. 

De SP is, zoals altijd, tegen de uitsluiting van mensen.

De linkse partijen in de gemeenteraad van Zaanstad (SP, PvdD, DENK, GroenLinks, Köseoglu en ROSA) stemden vóór het amendement van de SP en dezelfde partijen, behalve raadslid Köseoglu, stemden tégen het raadsvoorstel. Helaas was dit niet voldoende voor een raadsmeerderheid, zodat Zaanstad de komende jaren weer mensen kan weren uit wijken, buurten, straten en woningen, zonder dat bewezen is dat dit op welke wijze dan ook effectief is.

De fractie van Groep de Boer, die zich Lokaal Zaans noemt, wilde dat Zaanstad in nóg meer wijken dan nu de Rotterdamwet gaat toepassen, bijvoorbeeld ook in Wormerveer. Denk daar maar eens goed over na als je in maart weer naar het stemhokje gaat.